Facebooktwitter

vernardakishttp://www.epohi.gr

ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟ ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗ

* Σε διαδικασία αναδόμησης το πολιτικό σύστημα
* Το στοίχημα για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι να πείσει τον πολύ εξοργισμένο κόσμο, να έρθει στο δρόμο και τις κάλπες

Οι κοσμογονικές αλλαγές στο ελληνικό πολιτικό σύστημα απέχουν πολύ από την παγίωση. Όλα αλλάζουν σε μεγάλο βαθμό και στην κοινωνία. Θα μπορέσει η Αριστερά να ηγεμονεύσει σ’ αυτή τη διαδικασία, ώστε να την οδηγήσει σε δρόμους που ευνοούν το εργατικό λαϊκό κίνημα -και με ποιες προϋποθέσεις. Το στοίχημα είναι ανοιχτό και η πρόκληση ιστορική. Η συζήτηση έχει το αναμενόμενο μεγάλο ενδιαφέρον.

Τη συνέντευξη πήραν
ο Χ. Γεωργούλας
και ο Π. Κλαυδιανός

Μπο­ρού­με να πού­με ό­τι έ­χει ή­δη ξε­κι­νή­σει η πε­ρίο­δος α­να­δό­μη­σης του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος;
Εί­ναι σα­φές νο­μί­ζω. Εντάσ­σε­ται, α­πλώς, σε μια πιο μα­κρό­χρο­νη δια­δι­κα­σία με­τά­βα­σης σε σχέ­ση με την α­ντί­στοι­χη του 1974. Κα­τ’ αρ­χάς, κα­τέρ­ρευ­σε ο δι­κομ­μα­τι­σμός ως πο­λι­τι­κό ερ­γα­λείο λει­τουρ­γίας του συ­στή­μα­τος, με τη μορ­φή του καρ­τέλ πο­λι­τι­κής ζή­τη­σης και προ­σφο­ράς, ό­πως εί­χε ε­ξε­λιχ­θεί. Σή­με­ρα, υ­πάρ­χει με­γά­λη δια­σπο­ρά πο­λι­τι­κών δυ­νά­μεων και κα­τ’ ε­πέ­κτα­ση ι­δε­ο­λο­γι­κών τά­σεων. Το ΠΑ­ΣΟ­Κ, νο­μί­ζω, περ­νά­ει τις τε­λευ­ταίες του μέ­ρες έ­τσι ό­πως το ξέ­ρα­με. Έχου­με πλή­ρη α­να­δό­μη­ση και κα­τα­κερ­μα­τι­σμό αυ­τού που θα λέ­γα­με πα­ρα­δο­σια­κό κε­ντρώο ή κε­ντρο­α­ρι­στε­ρό χώ­ρο.

Θα μπο­ρού­σε να ε­πα­να­λη­φθεί το φαι­νό­με­νο της Ένω­σης Κέ­ντρου που το 1960 «συμ­μά­ζε­ψε» τον κε­ντρώο γα­λα­ξία;
Πο­λύ δύ­σκο­λο στην πα­ρού­σα φά­ση. Αν η με­τα­βα­τι­κή πε­ρίο­δος διαρ­κέ­σει πολ­λά χρό­νια, σε μια άλ­λη φά­ση ί­σως θα μπο­ρού­σε. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ο κε­ντρώος πό­λος θα με­τα­σχη­μα­τι­σθεί υ­πό την η­γε­μο­νία της κε­ντρο­δε­ξιάς, ό­χι της κε­ντρoα­ρι­στε­ράς. Έχω την ε­ντύ­πω­ση ό­τι ο Σα­μα­ράς θα κά­νει το «παι­χνί­δι» προς αυ­τή την κα­τεύ­θυν­ση. Θα ε­πι­χει­ρη­θεί υ­πέρ­βα­ση της ΝΔ α­πό έ­να μπλοκ δυ­νά­μεων υ­πό την η­γε­μο­νία του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, στο ο­ποίο θα ε­νταχ­θούν μι­κρές κε­ντρώες συλ­λο­γι­κό­τη­τες ως δο­ρυ­φό­ροι, α­φού πρό­κει­ται για υ­βρί­δια νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρα, ό­πως και το ΠΑ­ΣΟΚ άλ­λω­στε.

Δε­ξιά και α­κρο­δε­ξιά

Η ΝΔ «κοι­τά­ζει», ό­μως, σε δύο κα­τευ­θύν­σεις. Το μπο­ρεί αυ­τό;
Θα προ­σπα­θή­σει να παί­ξει το ρό­λο του νέ­ου η­γε­μό­να, δεν εί­ναι α­σφα­λώς εύ­κο­λο. Η ε­πι­χεί­ρη­ση «η­γε­μο­νίας» θα εί­ναι να ε­νο­ποιή­σει το νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό ως ά­σκη­ση οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής με την α­κραία κα­τα­στο­λή και τον αυ­ταρ­χι­σμό ως πο­λι­τι­κή δια­χεί­ρι­ση. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, να ε­νο­ποιή­σει το νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό με την ά­κρα δε­ξιά. Ο νέ­ος «η­γε­μό­νας» δεν θα εί­ναι τύ­που Κα­ρα­μαν­λή 1974, θα εί­ναι «αυ­ταρ­χι­σμός συν νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός». Έτσι, η ΝΔ θα έ­χει τη δυ­να­τό­τη­τα να συ­γκρο­τή­σει μια η­γε­μο­νι­κή ταυ­τό­τη­τα και ό­σους δεν ε­νταχ­θούν να τους χρη­σι­μο­ποιή­σει στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ως υ­πο­συ­στή­μα­τά της, ας πού­με τη Χρυ­σή Αυ­γή, κι αυ­τό ε­μπε­ριέ­χει και την έν­νοια των συ­γκοι­νω­νού­ντων δο­χείων. Εκτός και αν χα­θεί τε­λείως ο έ­λεγ­χος του “χώ­ρου”, αν έ­χου­με για πα­ρά­δειγ­μα διά­σπα­ση μιας φι­λε­λεύ­θε­ρης κε­ντρο­δε­ξιάς α­πέ­να­ντι σ’ αυ­τή τη γραμ­μή. Δεν φαί­νε­ται κά­τι τέ­τοιο ό­μως σή­με­ρα.

Την ο­ποία Χρυ­σή Αυ­γή, ό­μως, δεν μπο­ρεί η ΝΔ να κα­θη­λώ­σει.
Αντί­θε­τα, την ε­νι­σχύει. Η ΧΑ μπο­ρεί να ξε­κί­νη­σε ως «πε­ρι­θω­ρια­κή συμ­μο­ρία» αλ­λά αυ­τή τη στιγ­μή α­πο­τε­λεί μια κοι­νω­νι­κή δύ­να­μη που έ­χει ι­δε­ο­λο­γία, μά­ζες, πρό­γραμ­μα.

Αυ­τή τη στιγ­μή, κα­τά τη γνώ­μη σου η ΧΑ βρί­σκε­ται μπρο­στά σε δι­λήμ­μα­τα για την τα­κτι­κή της;
Όχι. Σε με­τα­γε­νέ­στε­ρη φά­ση ί­σως βρε­θεί. Ό, τι κά­νει, μια στρα­τη­γι­κή έ­ντα­σης, το κά­νει πε­τυ­χη­μέ­να, βρί­σκει α­κρο­α­τή­ρια σε κοι­νά που εί­ναι πε­ρι­θω­ρια­κά, κτλ. Το αν θε­σμο­ποιη­θεί ως ορ­γα­νι­σμός και πε­ρά­σουν δε­κα­ε­τίες, και α­πο­κτή­σει «συ­στη­μι­κό­τη­τα» ό­πως το νε­ο­φα­σι­στι­κό κόμ­μα Ιτα­λίας, εί­ναι άλ­λο ζή­τη­μα. Δεν εί­ναι α­πλώς μια ά­κρα δε­ξιά, ό­πως ο Λε­πέν, εί­ναι κά­τι δια­φο­ρε­τι­κό και πε­ρισ­σό­τε­ρο. Έχει το ε­θνι­κο­σο­σια­λι­στι­κό, το φα­σι­στι­κό στοι­χείο, που συ­νι­στά βα­σι­κή διαι­ρε­τι­κή το­μή μέ­σα στη «Δε­ξιά». Έχει έ­να λό­γο που εί­ναι α­ντι­συ­στη­μι­κός, ταυ­τό­χρο­να και ε­ξι­σω­τι­κός, πα­τά­ει στην κοι­νω­νι­κή κρί­ση, έ­χει α­κτι­βι­σμό. Το πε­δίο του α­κτι­βι­σμού το έ­χει κερ­δί­σει.

Οι συ­στη­μι­κές δυ­νά­μεις βλέ­πουν θε­τι­κά το σχέ­διο διεύ­ρυν­σης και η­γε­μό­νευ­σης της ΝΔ, ό­μως θέ­λουν και Κέ­ντρο. Ποιος θα κό­βει α­πό τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ;
Αυ­τό που έ­χουν στο μυα­λό τους, εί­ναι έ­να «φι­λο­ευ­ρω­παϊκό» κόμ­μα, το ο­ποίο αυ­τή τη στιγ­μή ου­σια­στι­κά το εκ­φρά­ζει η τρι­κομ­μα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Τι προ­σπα­θεί να κά­νει; Μέ­σω της θεω­ρίας των δύο ά­κρων να πεί­σει ό­τι αυ­τή μπο­ρεί να παί­ξει το ρό­λο του α­μορ­τι­σέρ του κε­ντρώου χώ­ρου με ε­νο­ποιη­τι­κό υ­λι­κό τον αυ­ταρ­χι­σμό και το νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό. Το νέο κόμ­μα που συ­ζη­τιέ­ται, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα εί­ναι η τρι­κομ­μα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση σε έ­ναν ε­νιαίο, πο­λυ­τα­σι­κό ορ­γα­νι­σμό.

Οι δυ­σκο­λίες του κι­νή­μα­τος και του συ­στή­μα­τος

Αυ­τό, ό­μως, α­φή­νει τε­ρά­στια πε­ρι­θώ­ρια στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και δεν το θέ­λουν. Το σύ­στη­μα έ­χει δυ­σκο­λίες.
Προ­φα­νώς έ­χει δυ­σκο­λίες και αυ­τές δεν α­να­κύ­πτουν α­πλώς στην ά­θροι­ση ε­νός πο­λι­τι­κού χώ­ρου κομ­μά­των ή ψευ­δο­κομ­μά­των στον χώ­ρο του Κέ­ντρου. Το με­γά­λο του πρό­βλη­μα εί­ναι να προ­σφέ­ρει έ­να νέο κοι­νω­νι­κό συμ­βό­λαιο, να ε­ντά­ξει διευ­ρυ­μέ­νες λαϊκές τά­ξεις στο σχέ­διό του.

Μα, αυ­τό εί­ναι πρό­βλη­μα πα­νευ­ρω­παϊκό. Εδώ, ε­πι­πλέ­ον, υ­πάρ­χει ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ως πό­λος συ­σπεί­ρω­σης.
Το βα­σι­κό πρό­βλη­μα που γεν­νά­ει φαι­νό­με­να τύ­που ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ή τύ­που Ενω­μέ­νης Αρι­στε­ράς Ισπα­νίας, ή τύ­που Γκρί­λο, εί­ναι ό­τι το σύ­στη­μα στην άρ­θρω­ση της συ­γκε­κρι­μέ­νης πο­λι­τι­κής δεν μπο­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει ευ­ρύ­τε­ρες συ­ναι­νέ­σεις και κοι­νω­νι­κά συμ­βό­λαια. Όταν η φτώ­χεια α­πό 20% έ­φτα­σε στο 60% και η α­νερ­γία α­πό 10% έ­φθα­σε στο 30%, οι κοι­νω­νι­κές δυ­να­μι­κές γί­νο­νται ε­κρη­κτι­κές. Άρα η ου­σία του πο­λι­τι­κού προ­βλή­μα­τος δεν εί­ναι αν δη­μιουρ­γή­σει έ­να κόμ­μα, αλ­λά τι πο­λι­τι­κή θα έ­χει. Φυ­σι­κά, έ­χει σχέ­ση και με το τι κά­νει ο α­ντί­πα­λος, πχ ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Αν του α­φή­σει έ­δα­φος, μπο­ρεί και να το πε­τύ­χει.

Η πο­λι­τι­κή λι­τό­τη­τας συ­νε­χί­ζε­ται, και ε­ντει­νό­με­νη. Όμως, έ­χου­με αλ­λα­γή φά­σης στη συ­μπε­ρι­φο­ρά του κι­νή­μα­τος, α­πό το ζω­ντα­νό κί­νη­μα στην κάλ­μα. Για­τί;
Αυ­τό εί­ναι πά­ρα πο­λύ με­γά­λο και σο­βα­ρό ζή­τη­μα, με πολ­λές πλευ­ρές. Εκτο­νώ­θη­κε ο κό­σμος με τις ε­κλο­γές; Σα­φέ­στα­τα, ε­ξω­τε­ρι­κεύ­τη­κε έ­να με­γά­λο κομ­μά­τι της ορ­γής. Το δεύ­τε­ρο στοι­χείο, εί­ναι ό­τι οι α­ντι­μνη­μο­νια­κές δυ­νά­μεις δεν έ­χουν να δεί­ξουν μια ε­πι­τυ­χία στο κοι­νω­νι­κό πε­δίο. Έγι­νε βε­βαίως μια α­να­τρο­πή στο πο­λι­τι­κό και κομ­μα­τι­κό σύ­στη­μα, αλ­λά μέ­χρι ε­κεί. Η ει­κό­να που δια­μορ­φώ­νε­ται εί­ναι ό­τι α­φού η κυ­βέρ­νη­ση πέ­ρα­σε το έ­να, μπο­ρεί να πε­ρά­σει και το άλ­λο. Φυ­σι­κά με α­ντι­στά­σεις, αλ­λά περ­νά­ει. Ση­μειω­τέ­ον, οι α­ντι­στά­σεις εί­ναι κά­θε φο­ρά και α­σθε­νέ­στε­ρες. Στην πρώ­τη φά­ση ήρ­θαν στιγ­μές που η μνη­μο­νια­κή πο­λι­τι­κή κρε­μό­ταν σε μια κλω­στή. Με­τά τις ε­κλο­γές ό­χι. Συ­νυ­πάρ­χουν η κού­ρα­ση και η α­πο­γοή­τευ­ση, η ε­ξα­το­μί­κευ­ση, τε­λι­κά, της κοι­νω­νίας. Το τρί­το, ε­πί­σης ση­μα­ντι­κό, εί­ναι ό­τι τα πο­λι­τι­κά υ­πο­κεί­με­να, και κυ­ρίως ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ως το με­γα­λύ­τε­ρο κόμ­μα της α­ντι­πο­λί­τευ­σης, κα­τά τη γνώ­μη μου δεν δια­χει­ρί­στη­καν σω­στά αυ­τή τη δυ­να­μι­κή. Δύο πα­ρα­δείγ­μα­τα: η α­περ­γία της ΟΛ­ΜΕ, το Συ­νέ­δριο της ΓΣΕΕ Ας σκε­φτού­με: Για­τί θα βγουν οι ερ­γα­ζό­με­νοι στον δρό­μο; Θα τους κα­λέ­σει η ΓΣΕΕ; Μα εκ­προ­σω­πεί μια α­πα­ξίω­ση με­γα­λύ­τε­ρη και α­πό τα κόμ­μα­τα. Επο­μέ­νως, το κί­νη­μα δια­θέ­τει ε­ντε­λώς α­κα­τάλ­λη­λα ερ­γα­λεία κοι­νω­νι­κής ε­νερ­γο­ποίη­σης. Για τον α­ντί­θε­το λό­γο εί­χες, ως κί­νη­μα, ε­πι­τυ­χία στις Σκου­ριές: αυ­τοορ­γά­νω­ση, έ­λεγ­χος α­πό τον κό­σμο, συμ­με­το­χή. Στην άλ­λη πε­ρί­πτω­ση, μια ξε­πε­ρα­σμέ­νη γρα­φειο­κρα­τία. Εν τω με­τα­ξύ, με­τά την υ­λο­ποίη­ση τρία χρό­νια τώ­ρα μιας τέ­τοιας πο­λι­τι­κής, ο Πα­να­γό­που­λος ε­κλέ­γε­ται και πά­λι πρό­ε­δρος!

Δεν υ­πάρ­χουν τα κα­τάλ­λη­λα ερ­γα­λεία

Εισ­πράτ­τε­ται ως ήτ­τα και εί­ναι ήτ­τα.
Όχι ήτ­τα, συ­ντρι­βή. Το ε­πι­χεί­ρη­μα ό­τι οι ε­κλο­γές συ­νέ­δρων έ­γι­ναν τρία χρό­νια πριν εί­ναι ε­ξορ­γι­στι­κό. Εσύ, ό­μως, πώς πή­γες σε ε­κλο­γές που το νο­μι­μο­ποιού­σαν αυ­τό; Έγι­νε κι­νη­το­ποίη­ση για νέες αρ­χαι­ρε­σίες, α­πο­νο­μι­μο­ποίη­ση των η­γε­σιώ­ν; Έβα­λες πρω­το­βάθ­μια σω­μα­τεία στο παι­χνί­δι, έ­γρα­ψες τους α­νέρ­γους, τους ερ­γα­ζό­με­νους με μπλο­κά­κι, τους με­τα­νά­στες; Πώς α­φή­νεις ε­κτός συν­δι­κα­λι­στι­κής ζωής έ­να τό­σο με­γά­λο πο­σο­στό; Εδώ υ­πάρ­χει έ­να φαι­νό­με­νο, που αγ­γί­ζει και το πο­λι­τι­κό υ­πο­κεί­με­νο, ε­νός ι­διό­τυ­που «συν­δι­κα­λι­στι­κού καρ­τέλ», στο ο­ποίο συμ­με­τέ­χει και η Αυ­τό­νο­μη Πα­ρέμ­βα­ση και η ΔΑ­ΚΕ και το ΠΑ­ΜΕ. Ποιο το ερ­γα­λείο των κοι­νω­νι­κών α­γώ­νων, λοι­πό­ν; Στην Κε­ρα­τέα εί­χες, στις Σκου­ριές έ­χεις. Ύστε­ρα, η α­περ­γία της ΟΛ­ΜΕ και η συ­νο­λι­κή της δια­χεί­ρι­ση. Προ­σο­χή, δεν εν­νοώ να πας σε μια α­περ­γία τυ­φλή. Δεν ή­ξε­ρες ό­μως ό­τι ό­λο αυ­τό εί­ναι σχέ­διο της κυ­βέρ­νη­σης να σε χρη­σι­μο­ποιή­σει, για­τί αυ­τή έ­χει την πρω­το­βου­λία των κι­νή­σεω­ν; Αν ό­χι, εί­σαι α­νε­παρ­κής. Σου ε­πι­λέ­γει το πε­δίο, τη χρο­νι­κή στιγ­μή και το στοι­χείο του εκ­βια­σμού. Εσύ δη­μιουρ­γείς κί­νη­μα, για­τί υ­πάρ­χει το έ­δα­φος, και ό­ταν εκ­δη­λώ­νε­ται με μα­ζι­κούς ό­ρους, υ­πο­χω­ρείς α­τά­κτως. Ο χει­ρι­σμός αυ­τός α­ντι­στοι­χεί σε έ­να ι­κα­νό κέρ­δος χρό­νου για τον Σα­μα­ρά.
Επο­μέ­νως, υ­πάρ­χει α­να­ντι­στοι­χία με­τα­ξύ των δο­μών του πο­λι­τι­κού υ­πο­κει­μέ­νου και των κοι­νω­νι­κών α­να­γκών και της δυ­να­μι­κής που α­να­πτύσ­σε­ται. Όλα αυ­τά που α­νέ­φε­ρα, δη­λα­δή η δια­χεί­ρι­ση των γρα­φειο­κρα­τιών, η α­να­ντι­στοι­χία του πο­λι­τι­κού υ­πο­κει­μέ­νου, η ε­κτό­νω­ση των ε­κλο­γών, η έλ­λει­ψη νι­κη­φό­ρας προο­πτι­κής, ο­δη­γούν στην ε­ξα­το­μί­κευ­ση.

Έφτα­σε ί­σως η ώ­ρα να πε­ρά­σου­με στο «ως ε­δώ και μη πα­ρέ­κει» έ­μπρα­κτα; Αύ­ριο, θα έ­χου­με τις πρώ­τες α­πο­λύ­σεις, το κλεί­σι­μο ε­νός Οργα­νι­σμού. Το ε­μπο­δί­ζου­με; Κα­λού­με τους α­πο­λυ­μέ­νους στην Κλαυθ­μώ­νος μα­ζί με ο­μά­δα βου­λευ­τών μας να κά­νουν α­περ­γία πεί­νας; Θα δεχ­θού­με άλ­λη πο­λι­τι­κή ε­πι­στρά­τευ­ση;
Ναι, α­νοί­γει μια τέ­τοια πε­ρίο­δος. Θα προ­ε­τοι­μα­στείς και ε­σύ βέ­βαια , να ε­λέγ­ξεις τους ό­ρους, τις προ­τε­ραιό­τη­τες. Δεν έ­χεις την πρω­το­βου­λία των κι­νή­σεων ού­τε στο κοι­νω­νι­κό, ού­τε στο πο­λι­τι­κό πε­δίο. Γί­νο­νται, ι­διαί­τε­ρα τε­λευ­ταία, προ­σπά­θειες, αλ­λά δεν πρέ­πει να εί­ναι α­πο­σπα­σμα­τι­κές. Πρέ­πει να εί­ναι ε­νταγ­μέ­νες σε μια στρα­τη­γι­κή.

Τι χρειά­ζε­ται ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ

Ο λαός εί­χε και έ­χει έ­να σχέ­διο, να διώ­ξει την κυ­βέρ­νη­ση του μνη­μο­νίου ε­νι­σχύο­ντας τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Αν θεω­ρή­σει ό­τι αυ­τό το σχέ­διο «δεν βγαί­νει»;
Ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ αυ­τή τη στιγ­μή έ­χει μια δο­μι­κή α­δυ­να­μία. Ενώ η ατ­ζέ­ντα που θέ­τει εί­ναι σχε­δόν κα­θο­λι­κής α­πο­δο­χής και οι κε­ντρι­κές του θέ­σεις εί­ναι α­πο­δε­κτές, η κοι­νω­νία έ­χει ταυ­τό­χρο­να με­γά­λη ε­πι­φύ­λα­ξη κα­τά πό­σο αυ­τές εί­ναι ε­φι­κτό να υ­λο­ποιη­θούν. Δεν α­κυ­ρώ­σα­με ού­τε έ­να νο­μο­σχέ­διο, θα α­κυ­ρώ­σου­με το μνη­μό­νιο; Υπάρ­χει έ­να έλ­λειμ­μα πει­θούς. Ως πο­λι­τι­κός ορ­γα­νι­σμός πρέ­πει να το υ­περ­βείς αυ­τό, να το γε­φυ­ρώ­σεις. Αυ­τό ση­μαί­νει ό­τι πράγ­μα­τι πρέ­πει να πο­λι­τευ­τείς χω­ρίς να χά­σεις τα δο­μι­κά ρι­ζο­σπα­στι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του προ­γράμ­μα­τός σου, να πεί­σεις την κοι­νω­νία ό­τι το σχέ­διό σου εί­ναι ε­φι­κτό, α­πο­δο­τι­κό και πραγ­μα­το­ποιή­σι­μο. Όχι στο μέλ­λον. Πώς μπο­ρείς, ό­μως, να το υ­περ­βείς αυ­τό; Εί­ναι το σπου­δαιό­τε­ρο πρό­βλη­μα που α­ντι­με­τω­πί­ζει ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ.

Ας το ψά­ξου­με λί­γο πε­ρισ­σό­τε­ρο, λοι­πόν.
Δύο πράγ­μα­τα πρέ­πει να γί­νουν, που ως τώ­ρα γί­νο­νται μι­σά. Το πρώ­το εί­ναι ό­τι δεν πρέ­πει να χά­σεις τον ρι­ζο­σπα­στι­σμό σου. Ο έ­νας τρό­πος για να α­ντι­με­τω­πί­σεις το πρό­βλη­μα εί­ναι ο κλα­σι­κός ε­κλο­γι­κί­στι­κος τρό­πος, που ο­δη­γεί πά­ντα την Αρι­στε­ρά σε α­ντί­θε­τα α­πο­τε­λέ­σμα­τα, να λειά­νεις το πρό­γραμ­μά σου, για να γί­νει πιο α­πο­δε­κτό, πιο ε­φι­κτό. Θα α­πο­τύ­χει αυ­τό.

Το μνη­μό­νιο, ό­πως και ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός, εί­ναι α­πό­λυ­το πράγ­μα. Γι’ αυ­τό χά­θη­κε και η σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία. Στε­ρεί τη δυ­να­τό­τη­τα εν­διά­με­σων θέ­σεων.
Ακρι­βώς εξ αυ­τού του λό­γου. Πρέ­πει να κά­νεις το ε­ντε­λώς α­ντί­θε­το, να ε­νι­σχύ­σεις τα ρι­ζο­σπα­στι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά σου. Ασφα­λώς, θα συ­να­ντή­σεις δυ­σκο­λίες, αλ­λά τώ­ρα πρέ­πει να πας α­ρι­στε­ρά για να μπο­ρέ­σεις να ι­σορ­ρο­πή­σεις. Η στρα­τη­γι­κή τού α­ντι­πά­λου εί­ναι να σε σύ­ρει σε με­τριο­πα­θέ­στε­ρες θέ­σεις και να σου τρα­βή­ξει το χα­λί ως α­να­ξιό­πι­στο. Τον κό­σμο τον δε­ξιό θα τον πά­ρεις στη βά­ση της τα­ξι­κής δια­φο­ρο­ποιη­τι­κής το­μής, που έ­χει πε­ρά­σει τα ό­ρια της φτώ­χειας. Θα πρέ­πει να προ­χω­ρή­σεις, βέ­βαια, να μι­λή­σεις για το πώς θα α­να­συ­γκρο­τή­σεις την κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή της χώ­ρας με βά­ση, ό­μως, αυ­τή τη διαι­ρε­τι­κή το­μή, ό­χι με μια άλ­λη. Το δεύ­τε­ρο πρό­βλη­μα εί­ναι η «προ­γραμ­μα­τι­κό­τη­τα». Εδώ το πρό­βλη­μα του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ εί­ναι πε­ρισ­σό­τε­ρο ε­σω­τε­ρι­κό. Δη­λα­δή, ο χώ­ρος αυ­τός, ε­πει­δή κι­νεί­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο με τη γνώ­ση και την κουλ­τού­ρα των μι­κρών πο­λι­τι­κών ο­μά­δων της Αρι­στε­ράς, δεν α­ντι­λαμ­βά­νε­ται ό­τι οι δια­κιν­δυ­νεύ­σεις και τα ε­πί­δι­κα εί­ναι πλέ­ον πο­λύ πιο σο­βα­ρά. Απαι­τούν γνώ­σεις, πρό­γραμ­μα, η­γε­μο­νι­κές ι­δέες, νέες ι­δέες, εί­ναι δη­λα­δή «βα­ριά» πράγ­μα­τα. Ως τώ­ρα έ­λε­γες, πχ, δεν χρειά­ζε­ται να έ­χω πρό­γραμ­μα για την τά­δε πε­ρι­φέ­ρεια. Εί­χες κά­ποια αι­τή­μα­τα, φτά­νουν. Τώ­ρα εί­ναι πι­θα­νό να κλη­θείς να α­να­συ­γκρο­τή­σεις ε­σύ την πε­ρι­φέ­ρεια. Χρειά­ζο­νται κι­νη­το­ποίη­ση των κοι­νω­νι­κών δυ­νά­μεων, πο­λι­τι­κές, πο­λι­τι­κό προ­σω­πι­κό, πρό­γραμ­μα κα­νο­νι­κό, στρα­τη­γι­κές, συμ­μα­χίες, να ξέ­ρεις τι θα ιε­ραρ­χή­σεις, κτλ. Εδώ υ­πάρ­χει αρ­γή ω­ρί­μαν­ση. Ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έ­χει έ­να κίν­δυ­νο α­πό «τα δε­ξιά», τον ε­κλο­γι­κι­σμό και την «με­τριο­πά­θεια», και έ­να κίν­δυ­νο α­πό «τα α­ρι­στε­ρά», τη λο­γι­κή που θεω­ρεί ό­τι δεν χρειά­ζε­ται πρό­γραμ­μα, α­φού αυ­τό το έ­χει η κοι­νω­νία…

Όντως, συ­χνά βρε­θή­κα­με, στη Γραμ­μα­τεία, μπρο­στά στον ι­σχυ­ρι­σμό κά­ποιων ό­τι η ε­πε­ξερ­γα­σία προ­γράμ­μα­τος ε­νέ­χει τον κίν­δυ­νο “να πας δε­ξιά”.
Ναι, η έν­νοια του προ­γράμ­μα­τος θεω­ρεί­ται συ­ντη­ρη­τι­κή ή τε­χνο­κρα­τι­κή. Όμως η έν­νοια του προ­γράμ­μα­τος εί­ναι η ορ­γά­νω­ση των κοι­νω­νι­κών σου συμ­μα­χιών. Εδώ, πρέ­πει να πο­λι­τι­κο­ποιη­θεί η συ­ζή­τη­ση για το τι εν­νο­εί­ται ως πρό­γραμ­μα. Διό­τι ό­ντως μπο­ρεί να υ­πάρ­ξει πρό­γραμ­μα που προ­σεγ­γί­ζε­ται με ό­ρους κοι­νω­νι­κά ου­δέ­τε­ρους ή τε­χνο­κρα­τι­κούς. Δεν μι­λά­με για τέ­τοιο πρό­γραμ­μα, αλ­λά γι’ αυ­τό που θα πα­τή­σει στις λαϊκές α­νά­γκες. Στην α­νά­γκη έ­να νέ­ος πο­λι­τι­κός ορ­γα­νι­σμός να α­να­λά­βει υ­πό τη διεύ­θυν­σή του τις λαϊκές α­νά­γκες και προ­τε­ραιό­τη­τες. Αυ­τό δεν μπο­ρεί να γί­νει α­πό μό­νο του, το κά­νει έ­να πο­λι­τι­κό υ­πο­κεί­με­νο και αυ­τό έ­χει αν­θρώ­πους, γνώ­σεις, ερ­γα­λεία, στό­χους, α­παι­τεί προ­σβά­σεις στην κοι­νω­νι­κή ορ­γά­νω­ση. Ο έ­νας κίν­δυ­νος εί­ναι να πεις πως δεν με εν­δια­φέ­ρει να έ­χω πρό­γραμ­μα και ο άλ­λος εί­ναι με το άγ­χος ό­τι δεν έ­χεις πρό­γραμ­μα, να υιο­θε­τή­σεις έ­να πρό­γραμ­μα που δεν εί­ναι δι­κό σου.

Πο­λι­τι­κό υ­πο­κεί­με­νο και κοι­νω­νι­κή ορ­γά­νω­ση

Ο κό­σμος που ψή­φι­σε ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έ­χει α­πα­ντή­σει πιο ου­σια­στι­κούς δε­σμούς με την Αρι­στε­ρά;
Θα έ­λε­γα ό­τι κα­τά βά­ση ο στό­χος εί­ναι α­κό­μη ε­κλο­γι­κός. Φυ­σι­κά αυ­τές οι σχέ­σεις έ­χουν βελ­τιω­θεί σε σύ­γκρι­ση με έ­να χρό­νο πριν. Αυ­τό συμ­βαί­νει, ό­μως, για­τί πλα­τιές ε­κλο­γι­κές μά­ζες θεω­ρούν τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έ­να πο­λι­τι­κό ερ­γα­λείο. Και έ­τσι θα λει­τουρ­γή­σει το ε­πό­με­νο διά­στη­μα ει­δι­κά εάν δεν λει­τουρ­γή­σει, δεν ε­νερ­γο­ποιη­θεί σε ε­πί­πε­δο κοι­νω­νι­κών κι­νη­μά­των.

Η κοι­νω­νι­κή ορ­γά­νω­ση αυ­τού του κό­σμου εί­ναι α­κό­μη φτω­χή
Οπωσ­δή­πο­τε. Φαί­νε­ται ό­τι εί­ναι φτω­χοί α­κό­μα και σε συν­θή­κες ε­κλο­γι­κού ερ­γα­λείου, και αυ­τός εί­ναι ο κίν­δυ­νος. Αυ­τό ό­μως εί­ναι και θέ­μα κόμ­μα­τος, κομ­μα­τι­κής πο­λι­τι­κής, αν το έ­χει αυ­τό στό­χο.

Οι δε­σμοί εί­ναι ι­σχυ­ρό­τε­ροι τώ­ρα, ό­μως δεν έ­χουν με­τα­φρα­στεί σε μορ­φές κοι­νω­νι­κού κι­νή­μα­τος.
Αυ­τό θα φα­νεί και εί­ναι κρί­σι­μο στοί­χη­μα, στις δη­μο­τι­κές ε­κλο­γές. Αν αυ­τό χα­θεί, θα εί­ναι πλήγ­μα. Αν ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δεν κερ­δί­σει, π.χ., πέ­ντε με­γά­λους λαϊκούς δή­μους στην Αττι­κή τό­τε τι κά­νει; Αυ­τό ό­μως δεν εί­ναι αυ­το­νό­η­το, πρέ­πει να το ορ­γα­νώ­σει. Το κόμ­μα μπο­ρεί να μην το κα­τα­φέ­ρει αυ­τό, για­τί εί­ναι γρα­φειο­κρα­τι­κό. Άρα, πρέ­πει να α­πο­γρα­φειο­κρα­τι­κο­ποιη­θεί, να κά­νει την ορ­γά­νω­ση της γει­το­νιάς μα­ζι­κή, δη­μιουρ­γι­κή, νε­α­νι­κή. Θα βρεις ά­ξιους υ­πο­ψή­φιους, δε­μέ­νους με την πό­λη τους, λαϊκούς, κι­νη­μα­τι­κούς, ερ­γα­ζό­με­νους, κα­νο­νι­κούς αν­θρώ­πους. Πό­σοι τέ­τοιοι χρειά­ζο­νται σ’ ο­λό­κλη­ρη την Ελλά­δα; Πο­λύ με­γά­λος α­ριθ­μός, χι­λιά­δες. Προ­ε­τοι­μά­ζε­ται; Δεν ξέ­ρω…

Να θέ­σου­με έ­να ε­ρώ­τη­μα. Στις ε­πό­με­νες ε­κλο­γές, ι­δίως αν εί­ναι πά­λι δι­πλές, θα μπο­ρού­σε ο λαός, αν και σε φά­ση της μη δρα­στή­ριας κι­νη­μα­τι­κής πα­ρέμ­βα­σης, να α­πο­φα­σί­σει ό­τι μπο­ρεί με την ψή­φο του “να σκο­τώ­σει το θη­ρίο” της πο­λι­τι­κής των μνη­μο­νίω­ν;
Ναι μπο­ρεί. Ας δού­με ό­μως και το συ­νο­λι­κό το­πίο, μιας και θέ­του­με μό­νον προ­βλή­μα­τα του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Τι συμ­βαί­νει στο ΠΑ­ΣΟ­Κ, π.χ., που κλεί­νει γρα­φεία α­κό­μα και στις κε­ντρι­κές πό­λεις. Πού θα βρει κό­σμο, αν και υ­πήρ­ξε κόμ­μα με έ­ναν τό­σο σκλη­ρό ε­κλο­γι­κό μη­χα­νι­σμό; Στις δη­μο­σκο­πή­σεις, οι ο­ποίες δεν εί­ναι πλέ­ον τό­σο έ­γκυ­ρα ερ­γα­λεία ό­σο στο πα­ρελ­θόν, βρί­σκου­με αυ­τή τη δυ­να­τό­τη­τα μιας τέ­τοιας ψή­φου. Εμφα­νί­ζουν έ­να 60% και 70% αν­θρώ­πων που αρ­νού­νται να α­πα­ντή­σουν, να συμ­με­τά­σχουν στην έ­ρευ­να. Απα­ντούν “δεν θέ­λω”, “μη με ξα­να­ε­νο­χλή­σε­τε” και αρ­κε­τοί, αν α­πα­ντή­σουν, σου λέ­νε “ά­κυ­ρο-λευ­κό”. Η κοι­νω­νία, λοι­πόν, δεν μι­λά­ει, πε­ρι­μέ­νει. Το τι θα κά­νει αυ­τός ο κό­σμος εί­ναι α­πρό­βλε­πτο. Μπο­ρεί να μην προ­σέλ­θει καν στην κάλ­πη, ο­πό­τε ό­ντως η ΝΔ μπο­ρεί να έρ­θει πρώ­το κόμ­μα και ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ να μην πά­ρει 30%. Εάν ό­μως έ­να με­γά­λο κομ­μά­τι αυ­τής της κρί­σι­μης μά­ζας, ό­πως εί­ναι και το πιο λο­γι­κό, το πιο α­να­με­νό­με­νο, πά­ει και ψη­φί­σει, θα ψη­φί­σει ε­να­ντίον των κομ­μά­των του συ­στή­μα­τος. Θα ψη­φί­σει ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, αλ­λά και Χρυ­σή Αυ­γή. Το πρό­βλη­μα του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δεν εί­ναι πού τον κα­τα­τάσ­σουν τώ­ρα οι δη­μο­σκο­πή­σεις, αλ­λά να πεί­σει τον κό­σμο να έρ­θει στις δη­μο­σκο­πή­σεις, στο δρό­μο και στην κάλ­πη. Αν δεν συμ­βεί αυ­τό, τό­τε έ­χεις ητ­τη­θεί στρα­τη­γι­κά. Ο ρι­ζο­σπα­στι­σμός σου πρέ­πει να συ­νο­δεύε­ται α­πό έ­ναν προ­γραμ­μα­τι­κό λό­γο, αλ­λά και α­πό έ­να αί­σθη­μα θε­τι­κής προσ­δο­κίας. Πρέ­πει να ε­μπνέεις την αύ­ρα ό­τι εί­σαι ε­δώ για να δώ­σεις α­νά­σα στην κοι­νω­νία, μια κα­λύ­τε­ρη μέ­ρα. Αυ­τό πρέ­πει να το ε­μπνεύ­σει ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, μι­λά­με για με­γά­λα πο­σο­στά μα­ζών, δεν εί­ναι αυ­το­νό­η­το ό­τι θα γί­νει α­πό μό­νο του.

Εί­πες προ­η­γου­μέ­νως ό­τι μπο­ρεί να τε­θούν αλ­λιώς ό­λα αυ­τά, αν το σύ­στη­μα δώ­σει κά­τι στον κό­σμο. Όμως έ­χει και αυ­τό πε­ριο­ρι­σμούς, δεν μπο­ρεί, το εί­δα­με και με την έκ­θε­ση του ΔΝΤ. Ού­τε έ­χει την ευ­χέ­ρεια να πά­ει, τώ­ρα, σε ε­κλο­γές.
Ναι, δεν μπο­ρεί, ού­τε εί­ναι έ­τοι­μοι να δια­χει­ρι­στούν ό­λα αυ­τά, δεν έ­χουν α­κό­μα πο­λι­τι­κό ερ­γα­λείο. Από τον Οκτώ­βριο το ξα­να­συ­ζη­τά­με. Οι συ­ντε­ταγ­μέ­νες που εί­χαν, ή­ταν ό­τι σε αυ­τό το 30% που α­πα­ντά­ει στις δη­μο­σκο­πή­σεις και το ο­ποίο εί­ναι σε κα­λύ­τε­ρη, σχε­τι­κά, κα­τά­στα­ση –ή­θε­λαν να δη­μιουρ­γή­σουν μια α­νά­τα­ση, ό­τι κά­τι κι­νεί­ται, ό­τι κά­τι κα­λύ­τε­ρο θα γί­νει. Αυ­τό δεν βγαί­νει. Σχε­διά­σα­νε, βέ­βαια, και τη σύ­γκρου­ση με την παι­δεία για να δεί­ξουν ό­τι εί­ναι α­πο­φα­σι­σμέ­νοι. Θα προ­σπα­θή­σουν να φτά­σουν έως του χρό­νου σε ταυ­τό­χρο­νες ε­κλο­γές, μα­ζί με δη­μο­τι­κές και ευ­ρωε­κλο­γές. Για τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ εί­ναι σα­φώς δυ­σμε­νέ­στε­ρο σε­νά­ριο αυ­τό. Το α­ντί­πα­λο σχέ­διο θα ή­ταν να ε­ξα­να­γκα­στούν να πά­νε σε ε­κλο­γές ά­με­σα, αλ­λά γι’αυ­τό χρειά­ζε­ται να γί­νει συ­νο­λι­κή ε­πε­ξερ­γα­σία. Οι δε ευ­ρωε­κλο­γές θα εί­ναι δύ­σκο­λη υ­πό­θε­ση για τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Η συμ­με­το­χή θα εί­ναι πο­λύ μι­κρή, ο ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμός με­γά­λος, η δια­σπο­ρά της ψή­φου με­γά­λη.