Facebooktwitter

cf80-cebacebfcebdceb4cf8dcebbceb7cf821Του Παναγιώτη Κονδύλη*

Προσφάτως μου μεταφέρθηκαν αντιδράσεις προπτυχιακών φοιτητών σε φόρουμ Τμήματος που ακολούθησαν την ανακοίνωση των διοικητικών υπαλλήλων του ΕΚΠΑ. Αρκετοί διοικητικοί υπάλληλοι του Πανεπιστημίου Αθηνών τίθενται σε «κινητικότητα» – κοινώς απολύονται – και για αυτό προχωρούν σε κινητοποιήσεις. Στην ανακοίνωση που εξέδωσαν ανάμεσα στις δράσεις τους καλούν τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου να προβεί σε αναστολή της λειτουργίας των ιδρυμάτων. Ομολογουμένως, δε μου προκάλεσε έκπληξη η αντίδραση πολλών φοιτητών οι οποίοι δήλωναν αδιάφοροι για τις απολύσεις και τους απολυόμενους, καθώς και πως το μόνο άγχος τους περιορίζεται στο να μην υπάρξει πρόβλημα με την εξεταστική και τις σπουδές τους. Ωστόσο, από αυτές τις αναμενόμενες αντιδράσεις προκύπτουν αρκετά συμπεράσματα.

Κατ’ αρχάς, το πρώτο συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι η αριστερή ιδεολογία ουδέποτε αποτέλεσε την κυρίαρχη στην ελληνική κοινωνία. Προφανώς, το ενδιαφέρον για το προσωπικό συμφέρον είναι λογικό, δε σχετίζεται άμεσα με την ιδεολογία• ο άνθρωπος ανεξαρτήτως ιδεολογίας επιθυμεί να καλύψει τις ανάγκες του. Η ιδεολογία, όμως, σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο που θα επιλέξει κάποιος να πετύχει την ικανοποίηση των αναγκών του. Η επιλογή ενός αυστηρά ατομικού δρόμου που χαρακτηρίζεται από πλήρη εναντίωση σε οποιασδήποτε μορφής συλλογική δράση είναι σαφέστατα μια νεοφιλελεύθερη επιλογή και το γεγονός ότι στους περισσότερους φαίνεται αυτονόητη την καθιστά απλώς κυρίαρχη και όχι «μη ιδεολογική». Συγκεκριμένα, οι φοιτητές που γράφουν πως αδιαφορούν για το αν θα χάσουν τη δουλειά τους οι διοικητικοί υπάλληλοι κατά πάσα πιθανότητα αντιδρούν αυθόρμητα, καθώς μια τέτοια τοποθέτηση συμβαδίζει με τις αξίες και τις ιδέες που κυριαρχούν στην κοινωνία. Αυτές οι αξίες και ιδέες, βέβαια, δεν έχουν καμία σχέση με την αριστερά για την οποία η πραγματική ατομική ευημερία είναι το αποτέλεσμα της ευημερίας του συνόλου της κοινωνίας.

Καθίσταται, λοιπόν, προφανές και το δεύτερο συμπέρασμα, πως η ιδεολογία όχι μόνο δεν έχει πεθάνει – όπως ισχυρίζονται αρκετοί –, αλλά διαδραματίζει έναν σημαντικότατο ρόλο στη σημερινή εποχή. Για να τον αντιληφθούμε, όμως, αυτόν πρέπει να αντιληφθούμε τι πραγματικά είναι η ιδεολογία, ότι η ιδεολογία δεν είναι οι βερμπαλισμοί και τα κενά περιεχομένου συνθήματα, ότι δεν αντικατοπτρίζεται στο κόμμα που ψηφίζει κάποιος και ότι δε σχετίζεται μόνο με τις απόψεις που εκφράζει. Η ιδεολογία, αντιθέτως, διαγράφεται στην καθημερινή ζωή και πρακτική, σχετίζεται με τις αυθόρμητες αντιδράσεις, εισέρχεται και αφορά σε επιλογές φαινομενικά αυτονόητες. Το παράδειγμα των φοιτητών είναι και πάλι διαφωτιστικό. Οι ίδιοι θα ισχυριστούν ότι δεν ενδιαφέρονται για τις ιδεολογίες, ότι η δράση τους είναι πλήρως αποϊδεολογικοποιημένη, αλλά στην πραγματικότητα και παρά τους ισχυρισμούς τους λειτουργούν αμιγώς ιδεολογικά. Γι’ αυτό και ένα από τα σημαντικότερα πεδία πάλης για την αριστερά και την κοινωνία είναι αυτό της «κοινής λογικής»• η κοινωνία σήμερα χρειάζεται απαραιτήτως μια νέα «κοινή λογική» που θα έχει στο κέντρο της τη συλλογικότητα, την αξιοπρέπεια, την αλληλεγγύη, το σεβασμό στη διαφορετικότητα…

Όμως, κατ’ εμέ το πλέον σημαντικό και ανησυχητικό είναι το τρίτο συμπέρασμα. Οι φοιτητές που σπεύδουν να δηλώσουν την αδιαφορία τους για τους απολυόμενους διοικητικούς υπαλλήλους αδυνατούν να καταλάβουν έστω το γεγονός ότι αυτοί καλύπτουν οργανικές θέσεις και ότι η απόλυσή τους θα προκαλέσει προβλήματα στη λειτουργία των ιδρυμάτων. Ακόμα και σκεπτόμενοι εντός του δικού τους ιδεολογικού πλαισίου συνειδητοποιούμε ότι η απόλυση των διοικητικών θα δυσχεράνει έως και θα καταστήσει αδύνατες τις σπουδές τους. Το πρόβλημα, λοιπόν, για την αριστερά δεν είναι ότι πρέπει να απευθυνθεί σε μέρος της κοινωνίας που ιδεολογικά δεν είναι αριστερό. Άλλωστε και οι αριστεροί ως μέλη αυτής της κοινωνίας «κουβαλάμε» – έστω σε μικρότερο βαθμό – στοιχεία της κυρίαρχης ιδεολογίας. Η ανησυχητική διαπίστωση είναι ότι καλούμαστε να απευθυνθούμε σε ανθρώπους οι οποίοι εντός του δικού τους ιδεολογικού πλαισίου σκέφτονται παράλογα. Κι απέναντι σε άλογα σκεφτόμενους η λογική επιχειρηματολογία, ακόμα κι αν εν προκειμένω μοιάζει μάταιη, είναι και πάλι το μοναδικό μας «όπλο».

* Ο Παναγιώτης Κονδύλης είναι απόφοιτος του τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Τ.Ο. νέων ΣΥΡΙΖΑ Καισαριανής.