Facebooktwitter

dsc00402Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΕΝΑΣ ΑΚΟΜΑ (ΠΕΤΥΧΗΜΕΝΟΣ) ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟΣ ΕΛΙΓΜΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ

Άννα Ε. Ωρολογά

Από την αρχή της εβδομάδας οι εξελίξεις σχετικά με την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στην Ουκρανία και η συμμετοχή η όχι της Ρωσίας σε αυτήν ξεδιπλώνονταν ώρα με την ώρα και μέρα με την μέρα. Η καταρχήν άτεγκτη στάση τόσο των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκλεισθεί η Ρωσία από την ανθρωπιστική βοήθεια, στη βάση του κινδύνου προσχήματος για εισβολή, άλλαξε αναγκαστικά, εφόσον οι κινήσεις της Ρωσίας ήταν τέτοιες, που έφεραν σε αδιέξοδο του δυτικούς εταίρους.

Ήδη από τις αρχές του Αυγούστου το ΝΑΤΟ από την μια πλευρά και οι Ουκρανικές αρχές από την άλλη διέρρεαν τους φόβους τους για συγκέντρωση μεγάλου αριθμού στρατευμάτων και πολεμικού υλικού της Ρωσίας στα ανατολικά σύνορα με την Ουκρανία. Οι ρωσικές δυνάμεις πράγματι φαίνονταν να αυξομειώνονται από την αρχή της κρίσης και ιδιαίτερα μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, αλλά αυτό, όπως παραδέχτηκε και το ΝΑΤΟ ήταν αναμενόμενο, την στιγμή που η εξέλιξη των μαχών μεταξύ Ουκρανικού στρατού και φιλορώσων αυτονομιστών ήταν στο μικροσκόπιο. Με την τύχη των δύο κυρίων πόλεων Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ να είναι αμφίρροπη ως προς την κατοχή τους από την κυριαρχία είτε του ουκρανικού ή του στρατού των αυτονομιστών, η μεν δύση συνέχιζε να φοβάται εισβολή των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία, η δε Ρωσία καθησύχαζε ότι απλά προγραμματίζει στρατιωτικά γυμνάσια στην περιοχή για ευνόητους λόγους ετοιμότητας,  προκειμένου να προστατεύσει τους ρωσόφωνους πληθυσμούς της ανατολικής Ουκρανίας εφόσον και εάν αυτό κριθεί απαραίτητο.

Με τις ανησυχίες του ΝΑΤΟ να εκφράζονται πλέον ανοικτά από τον Γενικό του Γραμματέα AndersFoghRasmussen, ο οποίος δήλωσε την Δευτέρα 11 Αυγούστου ότι υπάρχει «μεγάλη πιθανότητα» ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το Κίεβο ανακοίνωνε την επομένη ότι βρίσκεται στο τελικό στάδιο των επιχειρήσεων για την ανάκτηση του ελέγχου του Ντονέτσκ, της μεγαλύτερης πόλης που βρίσκεται κάτω από έλεγχο των αυτονομιστών. Η μάχη για την πόλη που αποτελεί μεγάλο βιομηχανικό κέντρο με ένα εκατομμύριο κατοίκους πριν την κρίση, εικάζεται ότι αποτελεί σημείο καμπής στον πόλεμο, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές. Το ΝΑΤΟ θεωρεί ότι οι ουκρανικές δυνάμεις, οι οποίες ενεπλάκησαν με μεγάλο βαθμό ανετοιμότητας στον πόλεμο αυτό, θα βρεθούν ανυπεράσπιστες σε περίπτωση εισβολής των στρατοπεδευμένων στα σύνορα κοντά στον Ντονέτσκ, γύρω στα 18 μίλια, ρωσικών δυνάμεων. Και αυτό γιατί ενώ η Ρωσία διαβεβαίωσε επίσημα ότι έληξαν τα γυμνάσια που είχε προγραμματίσει στην περιοχή, το ΝΑΤΟ παρατηρεί ότι δεν υπήρξαν ενδείξεις ακόμα για απόσυρση μέρους τουλάχιστον των ρωσικών στρατευμάτων. Με το δεδομένο αυτό το ΝΑΤΟ θεωρεί πολύ πιθανή την χρησιμοποίηση του ρωσικού στρατού σε οποιαδήποτε περίπτωση αποστολής ανθρωπιστικής βοήθειας στην ανατολική Ουκρανία. Το Κίεβο στο μεταξύ κλιμακώνει τις επιχειρήσεις, κρίνοντας δεδομένη την ανάσχεση ρωσικής κινητοποίησης από την δύση.

Οι λόγοι πάντως για την ανθρωπιστική βοήθεια είναι πραγματικοί. Οι κάτοικοι τόσο του Ντονέτσκ όσο και του Λουγκάνσκ κλήθηκαν να εγκαταλείψουν τις πόλεις τους, σύμφωνα με ανακοίνωση του εκπροσώπου του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της ουκρανικής κυβέρνησης AndriyLysenko, σε συνέντευξη τύπου στο Κίεβο. Πάνω από 285,000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί μέχρι σήμερα, με 117,000 να έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους στο εσωτερικό της χώρας, και 168,000 να αναζητούν ασφάλεια στην Ρωσία. Ο αριθμός των αμάχων θυμάτων έχει ξεπεράσει, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ τα 1,300 άτομα. Οι δυτικοί σύμμαχοι είχαν απορρίψει την ιδέα της ρωσικής συμμετοχής σε μια αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας, και επέμειναν μέχρι που ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών SergeiLavrovανακοίνωσε πως το Κρεμλίνο είχε έρθει σε συμφωνία με το Κίεβο, προκειμένου να αναλάβει η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού την όλη επιχείρηση. Όπως ήταν φυσικό επικράτησε μα αμηχανία στο αντίπαλο στρατόπεδο, με τον BarakObama εκτεθειμένο, αφού είχε προλάβει και είχε χαρακτηρίσει προκαταβολικά «απαράδεκτη» την όποια επικείμενη σχετική ρωσική πρωτοβουλία. Ο ίδιος ενημερώθηκε τηλεφωνικά από τον Ουκρανό Πρόεδρο PetroPoroshenkoγια την συμφωνία αυτή, ενώ ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ManuelBarosoπροειδοποίησε τον Ρώσο Πρόεδρο Putinγια ενδεχόμενη ανάληψη στρατιωτικής δράσης στην Ουκρανία, σε τηλεφωνική επικοινωνία στις 11 Αυγούστου, όπως αναφερόταν σε ανακοίνωση της Κομισιόν. Ο Barozoτασσόμενος υπέρ της θέσης που είχαν εκφράσει μέσα στο Σαββατοκύριακο τόσο ο Αμερικανός Πρόεδρος όσο και ο Βρετανός  Πρωθυπουργός, με την Γερμανίδα Καγκελάριο να κρατά σαφώς πιο ήπιους τόνους, δεν αιφνιδίασε κανέναν. Και σε αυτόν ο Ρώσος Πρόεδρος απάντησε ότι η χώρα του συνεργάζεται με την Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, αναγκάζοντάς τον να εξαγγείλει αργότερα πιθανή πρωτοβουλία της ΕΕ για ανεξάρτητη βοήθεια υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Το σκηνικό αναδεικνύει σαφώς την υπεροχή της Ρωσίας στους διπλωματικούς ελιγμούς έναντι των αντιπάλων της. Από μια αφετηρία απόλυτης άρνησης σε ρωσική πρωτοβουλία ή συμμετοχή, ακόμα και σε αυτή καθαυτή επιχείρηση ανθρωπιστικής βοήθειας αν δεν ήταν υπό τον πλήρη έλεγχο της δύσης, ο Ρώσος Πρόεδρος κατάφερε όχι μόνο να πιστωθεί την πρωτοβουλία, αλλά και να μετέχει η Ρωσία ως κύριο μέλος, και μάλιστα από κοινού με την Ουκρανία, με επιστέγασμα τον Ερυθρό Σταυρό, διεθνή οργάνωση ανεξάρτητη και μακριά από τα κέντρα λήψης αποφάσεων γύρω από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Βέβαια, ο εκπρόσωπος της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού έσπευσε να διευκρινίσει ότι ζήτησε από τα εμπλεκόμενα μέρη, Ουκρανία και Ρωσία, να μην υπάρξει συνοδεία στρατιωτικών ή οπλισμένων δυνάμεων του κονβόι της ανθρωπιστικής βοήθειας. Ο εκπρόσωπος του Ρώσου Προέδρου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε από την Μόσχα ότι η αρωγή της Ρωσίας γίνεται αποκλειστικά στο πλαίσιο της διεθνούς αποστολής, διαβεβαιώνοντας ότι δεν τίθεται θέμα επίθεσης ή εισβολής. Και πράγματι το πρωί της Τρίτης 12 Αυγούστου η αποστολή ξεκίνησε για την ανατολική Ουκρανία, μεταφέροντας με 300 φορτηγά, σύμφωνα με το Reuters, περίπου 2,000 τόνους βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων τροφίμων (σιτηρά, βρεφικές τροφές, ζάχαρη κλπ), φάρμακα, ιατρικό εξοπλισμό, πόσιμο νερό, 12,000 υπνόσακους και 69 γεννήτριες διαφόρων τύπων.

Το επιχείρημα της άμεσης ανακούφισης τόσων αμάχων ήταν καταλυτικό για το Κίεβο, με την παράμετρο της ούτως ή άλλως προσεκτικής διπλωματίας με την Μόσχα, την στιγμή που τα πράγματα δεν έχουν κριθεί στα ανατολικά της χώρας. Η Ρωσία κατάφερε χωρίς θόρυβο να περάσει αυτό που ήθελε, αντιστρέφοντας του όρους του «καλού» και του «κακού» για τον πολύπαθο κόσμο, χωρίς να δίνει λογαριασμό τι κάνει μέσα στα σύνορα της με τον δικό της στρατό, και πολύ σωστά. Και αυτά όλα στο φόντο των κυρώσεων, όπου τις θριαμβολογίες της Δύσης για μέτρα περιοριστικού ή απαγορευτικού χαρακτήρα ακολούθησε ένα ήπιο μπαράζ αντίμετρων σε ευαίσθητα μεν προϊόντα για τους παραγωγούς της δύσης, και δη της ΕΕ, σχεδόν πλήρως όμως υποκαθιστάμενα από τους ρώσους καταναλωτές. Ο Putinξέρει πολύ καλά να προχωρά σε ελιγμούς που λαμβάνουν υπόψη την κοινή γνώμη, τους καταναλωτές και γενικά την αντίδραση του κόσμου, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ το ΝΑΤΟ και την γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Ακόμα και ο στόχος της ανθρωπιστικής βοήθειας ως προς τους αποδέκτες είναι μέσα στα στρατηγικά συμφέροντα της Ρωσίας, γιατί απευθύνεται στις ανατολικές ρωσόφωνες περιοχές, και μάλιστα με την συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Διεθνούς Κοινότητας, κατοχυρώνοντας τον ρόλο της στην ουκρανική κρίση, όποια και να είναι η επόμενη κίνηση στην σκακιέρα. Εξάλλου ο Putinπρώτα βλέπει και αναλύει τις κινήσεις στο «αντίπαλο» στρατόπεδο, και μετά δρα με ψυχραιμία, και συνήθως, όπως έχουν δείξει τα πράγματα, με επιτυχία.