Facebooktwitter

Παγιδευμένοι υπό συνθήκες παγετού είναι στα σύνορα Λευκορωσίας και Πολωνίας χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες – άνδρες, γυναίκες και παιδιά στην πλειονότητά τους από τη Μέση Ανατολή – με την ελπίδα να περάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ΕΕ επέβαλε νέες κυρώσεις στη Λευκορωσία και μαζί με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ στηρίζουν την Πολωνία και καταγγέλλoυν «υβριδικό πόλεμο» και «εργαλειοποίηση των μεταναστών», κατηγορώντας παράλληλα τον αυταρχικό ηγέτη της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο, ότι ενορχήστρωσε την κρίση κι ενθάρρυνε τη ροή προσφύγων να εισέλθουν στην ΕΕ μέσω των συνόρων της ως αντίποινα για τις κυρώσεις της ΕΕ που επιβλήθηκαν στη χώρα του μετά τις αμφισβητούμενες εκλογές του περασμένου έτους και την καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων υπέρ της δημοκρατίας.

Η απάντηση της Πολωνίας ήταν η δαιμονοποίηση των προσφύγω προς το εσωτερικό και η δημιουργία κατάστασης έκτακτης ανάγκης στην περιοχή, με ζώνη αποκλεισμού στο συνοριακό φράχτη, που προστατεύεται από 13.000 στρατιώτες και συνοριακή αστυνομία, οι οποίοι αποτρέπουν τις προσπάθειες των προσφύγων.

Η Ρωσία κατηγορείται από τη Δύση ότι υποκίνησε αυτή την κρίση βοηθώντας τον Λουκασένκο  αλλά το Κρεμλίνο επιρρίπτει την ευθύνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Πούτιν προσφέρθηκε να βοηθήσει στην επίλυση της κρίσης.

Η θέση της Ευρωπαϊκής Ενωσης

Η ΕΕ κατηγορεί τη Λευκορωσία ότι οργανώνει αυτές τις μεταναστευτικές ροές παρέχοντας άδειες εισόδου και ναυλώνοντας αεροπλάνα για να μεταφέρουν μετανάστες, ώστε αυτοί στη συνέχεια να μεταβούν στα σύνορα με την Πολωνία και να περάσουν στην ΕΕ, σε αντίποινα για τις δυτικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στο καθεστώς Λουκασένκο πέρυσι μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων της αντιπολίτευσης.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, καταδίκασε το καθεστώς Λουκασένκο, επειδή έθεσε σκόπιμα τις ζωές των ανθρώπων σε κίνδυνο, και υποκίνησε την κρίση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, σε μια προσπάθεια να αποσπάσει την προσοχή από την κατάσταση στην Λευκορωσία, όπου η βάναυση καταστολή και οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνεχίζονται και μάλιστα επιδεινώνονται.

Η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει τέσσερις γύρους κυρώσεων στη Λευκορωσία για τις αμφισβητούμενες εκλογές του περασμένου έτους και την καταστολή διαδηλώσεων που ακολούθησε και τώρα αποφάσισε να διευρύνει το πεδίο των κυρώσεων κατά των αρχών της Λευκορωσίας για την αντιμετώπιση υβριδικών επιθέσεων και την εργαλειοποίηση των μεταναστών, σύμφωνα με ανακοίνωση του Συμβουλίου.

«Η σημερινή απόφαση αντανακλά την αποφασιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αντισταθεί στην εργαλειοποίηση των μεταναστών για πολιτικούς σκοπούς. Απωθούμε αυτήν την απάνθρωπη και παράνομη πρακτική. Ταυτόχρονα, συνεχίζουμε να υπογραμμίζουμε την απαράδεκτη συνεχιζόμενη καταστολή από το καθεστώς εναντίον του δικού τους πληθυσμού στη χώρα και θα ανταποκριθούμε ανάλογα», δήλωσε ο Ζοζέπ Μπορέλ.

«Δεν πρόκειται για μεταναστευτική κρίση. Πρόκειται για μια υβριδική επίθεση», υποστήριξε και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

«Είναι φυσικά και τα δύο. Αλλά η άρνηση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναγνωρίσουν αυτή την πραγματικότητα είναι εν μέρει ο λόγος που η ΕΕ αντιμετωπίζει τέτοιο χάος» υποστηρίζει, ασκώντας κριτική, ο δημοσιογράφος, Andrew Connelly , που καλύπτει τη μετανάστευση, την πολιτική και τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Foreign Policy.

Όπως αναφέρει, έξι χρόνια μετά την κορύφωση της τελευταίας προσφυγικής κρίσης στην Ευρώπη, η πανικόβλητη, πολεμική προσέγγιση της ΕΕ σε ένα διαχειρίσιμο μεταναστευτικό πρόβλημα είναι ακριβώς αυτό που κάνει το δυσλειτουργικό της σύστημα τόσο ευάλωτο για εκμετάλλευση από εχθρικούς παράγοντες. Ο Λουκασένκο δεν ενδιαφέρεται για την προστασία ή τις αιτίες του εκτοπισμού των προσφύγων, αλλά η Ευρώπη θα έπρεπε. Αντίθετα, η έμμονη εστίαση της ΕΕ στη στρατιωτικοποίηση ενός ανθρωπιστικού ζητήματος και στη «διάβρωση» της έννοιας του ασύλου καταπατά τις αρχές που υποτίθεται ότι τη διαφοροποιούν από τους «κακούς».

Οι δυσλειτουργικές πολιτικές ασύλου της ΕΕ, σύμφωνα με τις οποίες το πρώτο κράτος μέλος που είναι υπεύθυνο για την αξιολόγηση ενός αιτούντος άσυλο είναι αυτό στο οποίο ο αιτών πατάει για πρώτη φορά το πόδι του, αναπόφευκτα αναγκάζουν τους ανθρώπους να μαραζώνουν σε χώρες στις οποίες δεν σκόπευαν ποτέ να ζητήσουν άσυλο. Αυτό το σύστημα έχει σχεδιαστεί από τις πιο πλούσιες, βόρειες χώρες για να αναθέσουν τη «βρώμικη» δουλειά των απωθήσεων και τη διαδικασία του ασύλου στα φτωχότερα συνοριακά κράτη του μπλοκ στη Μεσόγειο και την Ανατολική Ευρώπη.

Η παράτυπη μετανάστευση και οι λαθρέμποροι δεν θα εξαφανιστούν ποτέ ως δια μαγείας, επισημαίνει η κριτική στην ΕΕ, γι αυτό η ΕΕ πρέπει να χρησιμοποιήσει τα χρήματα των ευρωπαίων φορολογουμένων όχι στους ατελείωτους φράχτες, τα συστήματα επιτήρησης και τις μετακινήσεις στρατευμάτων αλλά στη χρηματοδότηση αξιοπρεπών και αποτελεσματικών κέντρων διεκπεραίωσης σε βασικούς μεταναστευτικούς δρόμους που θα επιτρέψουν στους ανθρώπους και να επανενωθούν με ασφάλεια με μέλη της οικογένειάς τους σε όλη την ήπειρο, ώστε αυτοί οι φορολογούμενοι μπορεί να γλιτώσουν από χαοτικές σκηνές στα σύνορά τους.

Η θέση του Λευκορώσου Αλεξάντρ Λουκασένκο

Το υπουργείο Εξωτερικών της Λευκορωσίας διέψευσε ως «παράλογες» τις κατηγορίες της Δύσης ότι τη μεταναστευτική κρίση στα σύνορα της χώρας την κατασκευάζει το Μινσκ.

Η Λευκορωσία εργάζεται «ενεργητικά» ώστε να επιστρέψουν στις χώρες τους οι μετανάστες που έχουν δημιουργήσει αυτοσχέδιους καταυλισμούς στα σύνορα της χώρας με την ΕΕ, δήλωσε ο Λευκορώσος πρόεδρος Αλεξάντρ Λουκασένκο, τονίζοντας όμως ότι αυτοί δεν επιθυμούν να φύγουν.

«Είμαστε έτοιμοι, όπως ήμασταν πάντα, να τους βάλουμε όλους σε αεροπλάνα, τα οποία θα τους μεταφέρουν στα σπίτια τους», επεσήμανε ο Λουκασένκο, όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Belta. «Διεξάγεται έντονη εκστρατεία προκειμένου να πειστούν αυτοί οι άνθρωποι ‘σας παρακαλούμε, επιστρέψτε’, όμως κανείς δεν το θέλει», πρόσθεσε.

«Θέλω να το υπογραμμίσω: δεν επιθυμούμε οποιαδήποτε σύγκρουση στα σύνορα. Θα ήταν πολύ λυπηρό», υπογράμμισε ο Λευκορώσος πρόεδρος, ενώ παράλληλα κατηγόρησε την Πολωνία ότι «έχει ανάγκη» αυτή την κρίση λόγω «των εσωτερικών της προβλημάτων» και της έντασης που υπάρχει με τους εταίρους της στην ΕΕ.

Σε αυτό το πλαίσιο η λευκορωσική αεροπορική εταιρεία Balavia ανακοίνωσε ότι δεν επιτρέπεται πλέον σε Σύρους, Ιρακινούς, Αφγανούς και Υεμενίτες να επιβιβάζονται στα αεροσκάφη της στο Ντουμπάι με προορισμό τη Λευκορωσία.

Την ίδια ώρα η Λευκορωσία δεν φαίνεται ούτε να αναζητά μια ανθρωπιστική λύση ούτε να εφαρμόζει ένα λειτουργικό σύστημα ασύλου, ούτε να ενδιαφέρεται για τους απελπισμένους ανθρώπους που έχουν παγώσει μέχρι θανάτου στα σύνορά της τις τελευταίες εβδομάδες.

Η θέση της Πολωνίας

 

Από τότε που το κυβερνών δεξιό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη της Πολωνίας ανέλαβε την εξουσία το 2015, έχει ακολουθήσει μια σκληρή αντιμεταναστευτική στάση, παρά τη μακρά ιστορία οικονομικής μετανάστευσης της χώρας.

Η ρητορική της πολωνικής κυβέρνησης σχετικά με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες χαρακτηρίζεται από τους επικριτές της, από την αντιπολίτευση αλλά και πολλά μμε, ισλαμοφοβική και ξενοφοβική. Σε μια πολυσυζητημένη συνέντευξη Τύπου στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Εσωτερικών Mariusz Kamiński και ο υπουργός Άμυνας Mariusz Błaszczak εμφανίστηκαν να κατηγορούν μετανάστες και πρόσφυγες για παιδεραστία και ζωοφιλία. Ισχυρίστηκαν επίσης ότι το ένα τέταρτο των ανθρώπων που διέσχιζαν τα σύνορα «μπορεί να έχουν επικίνδυνες διασυνδέσεις ή να έχουν συμμετάσχει σε παράνομες πρακτικές».

Σύμφωνα με αναλυτές, φαινόμενη να υπερασπίζεται τη χώρα έναντι μιας εξωτερικής απειλής, η κυβέρνηση μπόρεσε να απομακρυνθεί από ένα ταραχώδες καλοκαίρι που είδε το κόμμα να συγκλονίζεται από εσωτερικές διαφωνίες και μια διπλωματική διαμάχη με την ΕΕ για τις μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης.

Παράλληλα, οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Λευκορωσίας και Πολωνίας επιδεινώθηκαν πέρυσι μετά την φυγή των αντιφρονούντων του καθεστώτος του Λουκασένκο στην Πολωνία.

Τώρα η Πολωνία λέει πως η κρίση «έχει σχεδιαστεί στη Μόσχα» και βρίσκεται σε συνεννόηση με τη Λιθουανία και τη Λετονία προκειμένου να ζητήσουν διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 4 του ΝΑΤΟ για την κρίση στα πολωνο-λευκορωσικά σύνορα, όπως δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέτσκι.

«Δεν αρκεί μόνο να εκφράζουμε δημόσια την ανησυχία μας, τώρα χρειαζόμαστε συγκεκριμένα βήματα και τη δέσμευση του συνόλου της συμμαχίας», είπε και πρόσθεσε ότι η ΕΕ θα πρέπει να χρηματοδοτήσει από κοινού ένα τείχος στα σύνορα.

Η εμπλοκή της Ρωσίας

Η Ρωσία κατηγορείται ότι υποκίνησε αυτή την κρίση βοηθώντας τον Λουκασένκο να αποσταθεροποιήσει την Ε.Ε. Η Μόσχα από την πλευρά της απορρίπτει αυτή την κατηγορία και κατηγορεί τις δυτικές χώρες για την «καταστροφή» των χωρών των μεταναστών και την τρέχουσα σοβαρή κρίση, ενώ ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν προσφέρθηκε να βοηθήσει στην επίλυσή της.

«Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει μια περίοδο κρίσης, μπορεί κανείς να θυμηθεί τους λόγους για τους οποίους αυτοί οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις χώρες τους, ποιος ήταν πίσω τους, ποιες χώρες κατέστρεψαν τις χώρες τους», δήλωσε ο Ντμίτρι Πολυάνσκι, Αναπληρωτής Πρέσβης της Ρωσίας στον ΟΗΕ.

Το Κρεμλίνο επιρρίπτει την ευθύνη για τη μεταναστευτική κρίση στα σύνορα ανάμεσα στη Λευκορωσία και την Πολωνία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, λέγοντας ότι αποτυγχάνει να υποστηρίξει τις ίδιες τις ανθρωπιστικές αξίες της και προσπαθεί να «στραγγαλίσει» τη Λευκορωσία.

«Είναι προφανές πως επίκειται μια ανθρωπιστική καταστροφή λόγω της απροθυμίας των Ευρωπαίων να επιδείξουν δέσμευση στις ευρωπαϊκές αξίες τους», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ και τόνισε ότι είναι «λάθος» να επιρρίπτεται όλη η ευθύνη για την κρίση στα σύνορα μεταξύ της ΕΕ και της Λευκορωσίας στον Λουκασένκο.

Η Ρωσία είναι ο πιο ισχυρός σύμμαχος της Λευκορωσίας και η υποστήριξή της βοήθησε τον πρόεδρο Αλεξάντρ Λουκασένκο να επιβιώσει των μαζικών διαδηλώσεων κατά της διακυβέρνησής του πέρυσι έπειτα από τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές.

«Οι άνθρωποι πεθαίνουν στο δάσος»

Κι ενώ συμβαίνουν συμβαίνουν αυτά σε επίπεδο ηγετών, κυβερνήσεων και συμφερόντων, την ίδια ώρα χιλιάδες μετανάστες είναι εγκλωβισμένοι στα σύνορα, σε δάσος υπό συνθήκες ψύχους μέσα σε αυτοσχέδιες σκηνές.

Μια ενδεικτική ιστορία ενός πρόσφυγα από το ρεπορτάζ του Al jazeera. Όταν ο Yousef, ένας 48χρονος δάσκαλος από τη Δαμασκό της Συρίας, άκουσε από στόμα σε στόμα ότι ήταν πλέον δυνατό να περάσει με ασφάλεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω των συνόρων Λευκορωσίας-Πολωνίας, είδε μια ευκαιρία. Αμέσως έκλεισε αεροπορικό εισιτήριο μαζί με τέσσερις γνωστούς του για την πρωτεύουσα της Λευκορωσίας Μινσκ. Με κρατικό μηνιαίο μισθό μόλις 30 δολάρια, που μόλις και μετά βίας αρκούσε για να θρέψει την τετραμελή οικογένειά του, ήλπιζε ότι αυτή ήταν η ευκαιρία του να τους προσφέρει μια καλύτερη ζωή.

Αφήνοντας την οικογένειά του στη Συρία, ταξίδεψε τον Οκτώβριο στο Μινσκ μέσω Βηρυτού. Στην αρχή όλα κύλησαν ομαλά και έφτασε εύκολα στα σύνορα με την Πολωνία. Εκεί όμως συνάντησαν Λευκορώσους συνοριοφύλακες που τους ξυλοκόπησαν πριν τους σπρώξουν στα συνοριακά συρματοπλέγματα με την Πολωνία. «Μας χτύπησαν, μας πήραν τα χρήματα, μας πήραν τα διαβατήρια, τα πήραν όλα», λέει.

Μέσα στο χάος, ο Yousef βρέθηκε χωρισμένος από τους φίλους του και μόνος στο δάσος Białowieża, ένα απέραντο δάσος που έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και οι θερμοκρασίες πέφτουν κάτω από τους μηδέν βαθμούς Κελσίου.

Ο Yousef σύντομα συνάντησε άλλους πρόσφυγες και μετανάστες, οι οποίοι του είπαν ότι τώρα ήταν παγιδευμένος σε μια ζώνη αποκλεισμού. Χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται εντός αυτής της ζώνης, αλλά καθώς οι ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι δημοσιογράφοι και οι πολίτες που δεν είναι ντόπιοι απαγορεύεται να έχουν πρόσβαση, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε πόσοι άνθρωποι έχουν παγιδευτεί μέσα.

Ο Yousef προσπάθησε να επιστρέψει στη Λευκορωσία τρεις φορές, αλλά κάθε φορά ξυλοκοπήθηκε με ρόπαλα στα πόδια από Λευκορώσους συνοριοφύλακες που του είπαν να επιστρέψει στην Πολωνία. Τους παρακάλεσε να του δώσουν φαγητό και νερό, αλλά εκείνοι τον αγνόησαν. «Δεν τους νοιάζει αν θα ζήσεις ή θα πεθάνεις», λέει. «Δεν έχουν ενσυναίσθηση».

Καθηλωμένος στο δάσος και χωρίς προμήθειες, έπινε από τα ποτάμια και έτρωγε ό,τι έβρισκε στα δέντρα. Μετά από τρεις μέρες μόνος του συνάντησε έναν 22χρονο Σύριο. Οι δύο άντρες ήταν σχεδόν αγκαλιά για τη θερμότητα του σώματος για δύο νύχτες και συνέχισαν να κινούνται όταν ανέτειλε ο ήλιος. «Δεν ξέραμε πού περπατούσαμε. Αν καθόμασταν, θα πεθαίναμε», λέει. «Με έσπρωχνε και τον έσπρωχνα».

Τελικά, μετά από πέντε ημέρες στο δάσος, είδε δύο Πολωνούς αστυνομικούς, οι οποίοι τον άφησαν να καλέσει τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Κρατάει έναν σταυρό καθώς αφηγείται την ιστορία του από το νοσοκομείο Hajnówka στην ανατολική Πολωνία, με πληγές ακόμα ορατές στα πόδια του από το σημείο που τον χτύπησαν. Είναι ακόμα εμφανώς σε κατάσταση σοκ και απελπισμένος να επανενωθεί με τη γυναίκα του και τα δύο του παιδιά.

«Θέλω απλώς να πάω στη Συρία», λέει με δάκρυα στα μάτια. Εξακολουθεί να φοβάται γιατί Πολωνοί συνοριοφύλακες είχαν έρθει στο νοσοκομείο, ζητώντας να τον δουν. Για τον Γιούσεφ, αυτό πιθανότατα δεν είναι το τέλος της δοκιμασίας του, αλλά απλώς ένα ενδιάμεσο, προτού οι συνοριοφύλακες, όπως έκαναν με άλλους μετανάστες και πρόσφυγες, τον επιστρέψουν στο δάσος.